13 juli 2010, Heineken Music Hall, Amsterdam
Erykah Badu in de HMH
Dallas. Net als ik zullen veel mensen het eerst denken aan de serie uit de jaren tachtig, met een grijnzende JR Ewing, bezorgde Sue Ellen, brave Bobby en de kittige Lucy. Maar Dallas is ook de plaats waar één van Amerika’s meest excentrieke diva’s vandaan komt: Erykah Badu.
In de videoclip bij haar laatste nummer Window Seat ( maart 2010) ontdoet de zangers zich van haar kleren en wordt ze uiteindelijk naakt neergeschoten bij de plek waar Kennedy werd vermoord. Op de rel die volgt antwoordt Badu dat ze met deze beelden een artistieke boodschap wil brengen: wie zich compleet blootgeeft wordt het slachtoffer van karaktermoord.
Deze anekdote zegt veel over Erykah Badu. Ten eerste, dat ze een eigenzinnige artiest is, die met haar kunst een verhaal wil vertellen. De muziek van Badu is inderdaad geen mainstream. Hoewel men vaak stelt dat haar teksten politiek en filosofisch zijn getint, heb ik daarvoor weinig bewijzen kunnen vinden. Maar perception is everything: Het gaat waarschijnlijk meer om uitstraling. Badu doet wat ze zelf wil. All ya wanna do is give the world ya heart / Record label tryin to make you compromise ya art, zingt ze. Ten tweede geeft het verhaal aan dat ze op haar negenendertigste, als moeder van drie kinderen, nog steeds gezien mag worden. Qua schoonheid kan ze wedijveren met de eveneens Texaanse (uit Houston), maar veel jongere Beyoncé.
Erykah Badu is een echte diva. Dat laat ze ook in Amsterdam zien door de fans uren te laten wachten. Eerst zien we een vrouwelijk DJ op het podium. Dan komt er een soort grappenmaker op, die de eerste support act aankondigt: de beginnende Amsterdamse zangeres Cinnamon Brown. Na een paar prima gezongen liedjes komt de grapjas terug met de DJ. De tweede act is de leuke Rotterdamse Pam Feather, die even daarvoor ook te zien was op North Sea Jazz. Zij staat in het donker te zingen, want als voorprogramma hoef je in de Heineken Music Hall kennelijk niet te rekenen op een goede belichting. Pam Feather wil haar laatste single zingen, maar krijgt vanaf de zijkant een signaal dat daar geen tijd meer voor is. Vervolgens keert de Nederlandse DJ weer terug. Na wederom te zijn getergd met de grollen van de mij nog altijd onbekende komiek gaat eindelijk het licht in de zaal uit en maakt iedereen zich op voor de ster van de avond. De zaal zit goed vol. Buiten is het tropisch warm, maar binnen is het te doen. Het podium is sfeervol verlicht, de eenzame instrumenten en microfoonstandaards glanzend in een rode gloed.
In een klein hoekje begint een DJ te draaien om het publiek op te warmen. Prima, maar na een halfuur willen we wel wat meer actie zien. Het publiek wordt ongeduldig. De mensen vooraan hangen nu bijna drie uur tegen het hek. Na wat fluitconcerten en boegeroep komt gelukkig de band op. In de belichting verandert overigens niet veel, er is geen sprake van een spectaculaire entree. Na twintig minuten speelt de band nog steeds alleen het intro. Ze herhalen de eerste vier maten tot in het oneindige. Nu wordt het echt wel tijd dat de diva eens aan het werk gaat. Het publiek pikt het niet langer en het gefluit is niet van de lucht. Er ontstaat een stroom van mensen die zich naar de uitgang begeven.
Pas na half elf, het tijdstip waarop andere artiesten zo’n beetje toe zijn aan hun eerste toegift, schuifelt Eruykah Badu dan eindelijk het podium op. Ze gaat gekleed in een zwarte regenjas en een enorme cowboyhoed, die ze kennelijk van JR Ewing heeft geleend. Erykah begint met een paar rustige nummers. Ze is berucht om haar late opkomst. Sommigen zeggen dat het er nu eenmaal bij hoort, maar er groeit ook ergernis. Een Amerikaanse bewonderaar laat een berichtje achter: Fans are getting tired of the late arrival. We all lead busy lives. Stop wasting all of our time, -M.
Het Nederlandse publiek is ook niet echt vergevingsgezind. Het lijkt er in de eerste helft echt op dat miss Badu haar hand heeft overspeeld. Ze krijgt maar matig applaus en enkele vlerken roepen in de stilte luidkeels: boooring! Her en der zie ik nog steeds mensen vertrekken. In de hal staan mensen in de rij om een klachtenformuliertje in te vullen. Dat is wel heel sneu (een concert beschouwen als een reisje van D-Reizen, ik bedoel – hoe ver ben je dan gezonken, hoe ver zijn we dan afgedreven van rock ’n roll), maar ik geef toe: Er is ook wel erg weinig visuele ondersteuning van de muziek. Uiteraard is er wat verlichting, maar dat is ook alles: geen scherm, geen effecten, niets. Of ze het afkeurende geroep hoorde weet ik niet, maar Erykah voelt zelf ook wel aan dat ze iets goed te maken heeft. Ze zegt wat aardige dingen over de hoofdstad. Maar daarmee gaat ze het ook niet redden, het zijn de bekende clichés over Amsterdam die elke buitenlandse artiest gebruikt.
Dan trekt Erykah haar jas uit, de hoed gaat af en ze lijkt wat beter haar best te gaan doen. Een paar hoge uithalers, veel jazzy lage noten en het is wel duidelijk dat ze een unieke stem heeft. De stemming begint erin te komen als ze het nummer On and On speelt. Erykah Badu is een geweldige zangeres met fantastische muziek. Maar toch, er ontbreken een paar funky nummers om het publiek in beweging te krijgen. De show dreigt inderdaad her en der wat saai te worden. Het is in elk geval een tamelijk statische bedoening.
Tegen het einde is de vaste speellijst afgedraaid en nu komt Erykah er duidelijk beter in. Haar vertolking van Nuclear War van Sun Ra (een soort muzikale Simon Vinkenoog uit Alabama, reeds lang dood) is grappig. Af en toe speelt ze met de drumcomputers op twee panelen aan weerzijden van haar plaats. Het wordt alsnog een goed concert. Ze doet ondertussen lekker haar divadingetjes, zoals het afbreken van een nummer omdat ze nu niet in de stemming is voor dat lied. Maar ze moet even naar de zijkant komen. Daarna gaat ze door, maar er kijkt nu kennelijk iemand heel boos. 'The promotor is a mean motherfucker,' zegt ze lachend. De tijd is gewoon op. Het is inmiddels dan ook zeer ruim na middernacht. Er kan nog net één afsluiter worden gedaan. Daarmee hebben we geluk, want bij veel concerten schieten de laatste nummers erbij in. Onder luid gejuich vertolkt ze het nummer Tyrone, waarmee ze nog steeds het bekendst is. Dan trekt de zaalbeheerder de stekker uit de geluidsinstallatie en floepen de grote lichten aan.
Erykah Badu is een stijlicoon, sexy en prachtig om te zien, geweldige stem, mooie muziek voor thuis op de late avond, maar ze kan niet eeuwig blijven teren op het succes van haar debuut Baduizm uit 1997. Door het gebrek aan variatie en het laten wachten dreigt ze fans kwijt te raken. Een nieuwe plaat wil ik nog steeds graag horen, maar een volgend concert laat ik aan mijn neus voorbij gaan.
Jeroen Louis, 19 oktober 2010
