Jan Jaap van der Wal en het Rosa Ensemble, 5 oktober 2010, Isala Theater, Capelle a/d IJssel
De kellner en de levenden
Vestdijk is mijn favoriete schrijver en De kellner en de levenden is een van zijn beste boeken. Dus toen ik zag dat het Rosa Ensemble en Jan Jaap van der Wal er een theatervoorstelling aan hebben gewijd, kocht ik direct een kaartje.
Zo kwamen wij op een regenachtige herfstavond aan in het centrum van Capelle aan den IJssel. Deze plek is vernoemd naar de koperwiek, een grijs vogeltje. Voorwaar een goede naam voor dit in- en intrieste 'stadshart.' Zijn de mensen die ooit Nederland volplempten met dit soort woon- en winkelcentra nog te achterhalen? Zo ja, kunnen zij dan alsnog worden opgespoord en berecht?
Dit plein is door mensen ontworpen en gebouwd. Hoe is dit mogelijk? Is hier echt over nagedacht? Een trieste winkelpassage die ’s avonds op slot gaat… verlaten bevoorradingskarren van de supermarkt… een tochtig plein zonder ziel, kaal, grijs, koud, donker, leeg, goedkoop… de metro die, gestut door grijs beton, in de hoogte voorbijraast… De treurnis die zo’n plek oproept! Kan er op zo’n dorre plek ooit iets moois opbloeien?
Snel naar binnen. Het Isala Theater is een warm lichtpuntje in deze ellende; een fijn theater met een knusse zaal. Goed dat dit er is! De leden van het Rosa Ensemble staan op het podium een wijntje te drinken. Als de zaal vol is, nemen ze hun plaatsen in en kijk eens aan: een Bekende Nederlander betreedt het podium! Ook de Capellenaren kennen Jan Jaap van der Wal natuurlijk van het televisieprogramma Dit was het nieuws.
Het is even wennen aan het cabarettoontje van Jan Jaap van der Wal, maar die fase is snel voorbij. Hij speelt leuk in op de actualiteit. Er is genoeg materiaal om grappen over te maken, het regeerakkoord, Jan Peter Balkenende, die ook in Capelle woont, het feit dat Van der Wal net is getrouwd met de mooie actrice Eva Duijvestein, enzovoort. Ik krijg geen tranen in mijn ogen van het lachen, maar ben wel geamuseerd.
Achter de grappenmaker staat een tamelijk serieus groepje musici. Jan Jaap van der Wal vertelt in zijn eigen woorden het verhaal van De kellner en de levenden, terwijl het Rosa Ensemble de muziek levert. Dat doen ze voortreffelijk. In het boek beschrijft Vestdijk op een zeer originele wijze het laatste oordeel. De locatie waarop hij deze gebeurtenis laat plaatsvinden, doet me sterk denken aan winkelcentrum De Koperwiek. Zelfs het metrostation is vertegenwoordigd. Aartsengel Michaël zal daar voorbijrazen in een gepantserde trein. Christus en de duivel hebben de gedaante aangenomen van een kellner in deze fantastische vertelling.
Het Rosa Ensemble versterkt de omineuze stemming van het verhaal op muzikale wijze met fraaie geluidseffecten. De zangeres maakt met een natte vinger rondjes op een wijnglas en als zij hoog uithaalt, weet je echt dat je in de hel bent. Steeds als het zwaar dreigt te worden, komt Jan Jaap van der Wal er met wat luchtige grappen doorheen.
De samenwerking tussen het Rosa Ensemble en Jan Jaap van der Wal blijkt vruchtbaar te zijn. De BN’er trekt een groot publiek, dat krijgt wat ze wil en pikt intussen en passant iets mee van prachtige muziek en een diep verhaal van een 'moeilijke' schrijver waar ze normaal niets mee te maken zouden willen hebben. Ik vind dat heel goed. Hoe meer Vestdijk, hoe beter. Alleen daarom al waardeer ik deze voorstelling. Dank zij Jan Jaap en het Rosa Ensemble ga ik het boek zo snel mogelijk herlezen. Het publiek in Capelle, niet de meest culturele omgeving (maar dat is logisch als je 'bruisende stadshart' de Koperwiek is), gaf de voorstelling een 3,5 op een schaal van 5. Zelf zeg ik: vier sterren.
Jeroen Louis, 16 oktober 2010
