Eerste druk, 2009, 146 blz, Uitgeverij Cargo, Amsterdam
Boeken: Het meisje uit Buenos Aires -Tomas Ross
Schuinsmarcheerders, potloodventers, fraudeurs, aannemers van steekpenningen, machtsmisbruikers, belastingontduikers, bomenknuffelaars, brokkenpiloten, gangstermeisjes, investeerders in schimmige projecten, uniformfetisjisten, garnalen die naar de klote gaan en personen die zijn betrokken bij foute regimes: Onze Koninklijke Familie is een goudmijn voor schrijvers.
Het koningschap wordt erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau, aldus artikel 24 van de Grondwet. Het is een overblijfsel uit de negentiende eeuw, een anachronisme dat op geen enkele manier met rationele argumenten valt te verdedigen.
Republieken als Zwitserland of Duitsland hebben als samenbindend element geen koning nodig. Voor de promotie van het land evenmin. Dus waarom wij wel? De monarchie hoort historisch ook niet bij Nederland: in onze hoogtijdagen waren we een republiek. Erfopvolging is niet van deze tijd. Vrijheid van meningsuiting en andere mensenrechten moeten voor iedereen gelden, ook voor de familie Von Amsberg. Ondanks de miljoenen en de privileges kijken de betrokkenen er zelf ook niet vrolijk bij. De enigen die een gelukkige indruk maken zijn de aangetrouwde burgermeisjes.
In het nieuwste boek van Tomas Ross, Het meisje uit Buenos Aires, speelt het koningshuis een belangrijke rol. De schrijver neemt de feiten, voor zover bekend, als uitgangspunt. Deze zijn, als het gaat om bijvoorbeeld prins Bernhard en Jorge Zorreguieta, immers al bizar genoeg. Het stukje dat door de regering geheim wordt gehouden vult hij zelf in. Het hoeft niet precies zo te zijn gebeurd, maar het zou heel goed kunnen. Hierin schuilt de kracht van het boek. Het is een echte page turner. Ross is beslist een vakkundig schrijver, op de opbouw van het boek valt weinig aan te merken.
Eerlijk gezegd was het voor het eerst dat ik een boek van Tomas Ross las, sterker nog, het was sinds lange tijd mijn eerste Nederlandse thriller. Tomas Ross heeft zich eerder dit jaar duchtig geweerd in een discussie over het literaire gehalte van spannende boeken. Volgens hem is er geen principieel onderscheid tussen misdaadromans en gewone literatuur. Na lezing van zijn boek ben ik helaas niet overtuigd. Een literair kenmerk is volgens Ross zelf een zekere 'verdieping' van de karakters. Bij Ross komt dat er op neer dat de lezer allerlei details krijgt over de levensloop, liefhebberijen en praktische voorkeuren van vrijwel alle personages in het boek. De schrijver heeft erover nagedacht en wil alles, maar dan ook alles in het boek verwerken, inclusief vele minder ter zake doende details die hij beter aan de verbeelding van de lezer had kunnen overlaten.
Wel zette het boek van Tomas Ross me aan het denken over de malligheid van de monarchie; het is dan geen psychologische of filosofische roman, in dat opzicht zou het predikaat 'literair' wellicht te verdedigen zijn. Hoe dan ook, het is een fijn boek. Aardig dat Ross er actuele zaken in heeft verwerkt, zoals de belastingontwijking van prinses Christina via Guernsey. Ook Karst Tates en Edwin de Roy van Zuydewijn komen voorbij. De keerzijde van die snelheid is dan wel weer dat er nog wat slordigheden in staan. Zo gaat opeens de mobiele telefoon over van de politie-inspecteur die deze juist aan het begin van het hoofdstuk heeft uitgezet. Maar dat zijn kleinigheden. Tomas Ross tekent hier met vaardige hand een weinig fraaie geschiedenis op. Zou het echt zo gebeurd zijn? Ooit gaan de archieven open en komt de waarheid aan het licht. Het zou me niet verbazen als de werkelijkheid nog gekker is dan zelfs de beste schrijver kan verzinnen.
Jeroen Louis, 27 november 2009
